Ogród, który pomaga przetrwać zimę – dający schronienie i pożywienie

Zima to taki czas, gdy mało przebywam w ogrodzie, i choć może się on wydawać pusty i uśpiony, dla wielu ptaków i drobnych zwierząt to nadal dom i miejsce, które pozwala przetrwać sezon chłodów. Lubię obserwować to wszystko spokojnie przez nasze wielkie ogrodowe okno. Mamy tu widok na karmnik dla ptaków, drzewa, krzewy i mnóstwo „ogrodowego bałaganu” z nie wyciętych kwiatów, nie do końca uprzątniętych liści. Staramy się pamiętać o tym, że odpowiednio prowadzony ogród staje się bezpiecznym schronieniem i naturalnym źródłem pożywienia, nawet w mroźne miesiące.

Często wystarczy świadomie sadzić rośliny w naszym otoczeniu, a jesienią nie sprzątać ogrodu zbyt dokładnie. Dzięki niewielkim wysiłkom lub celowemu leniuchowaniu, ogród będzie bardziej przyjazny naturze, i będzie to ogród, który żyje także zimą.

Rośliny ogrodowe – byliny i trawy – pozostawione na zimę w naturalnym stanie czyli bez wycinania, chronią drobne zwierzęta przed mrozem, wiatrem i drapieżnikami. Krzewy i drzewa dostarczają ptakom pożywienia w postaci owoców, tworzą korzystny mikroklimat i ograniczają potrzebę intensywnego dokarmiania. Cenne będą również długo nie ścinane zioła w przydomowym ogrodzie. Stroisz i słomiane maty, którymi chronimy delikatne rośliny są również miejscem schronienia przed zimnem. Zimą bardzo wyraźnie widać, jak ważna jest wielopoziomowość i różnorodność w ogrodzie.

Szczególną rolę odgrywają drzewa i krzewy owocowe. Dzikie owoce pozostawione na roślinach są dla ptaków cennym źródłem energii. W ogrodzie dobrze sprawdzają się jarzębina, głóg, dzika róża, berberys oraz irga, te drobne owoce są szybko zauważane i chętnie zjadane. W moim ogrodzie obserwuję, że owoce aronii znikają jeszcze jesienią. To naturalne i pokazuje, że ogród już wtedy spełnia swoją rolę, pomagając ptakom przygotować się do zimy. W sadzie na drzewach zawsze zostawiamy trochę jabłek dla ptaków, to również łatwo dostępne i wartościowe pożywienie w chłodniejszych miesiącach. Jabłka są lubiane przez samice kosów oraz sójki, którym celowo wykładam je do karmnika, by móc na nie popatrzeć z bliska.

Ważne są również rośliny zimozielone. Choć nie dostarczają owoców, dają osłonę przed wiatrem i śniegiem oraz miejsce do nocowania. Gęste krzewy, takie jak cis, jałowiec czy bukszpan, tworzą naturalne kryjówki, z których ptaki chętnie korzystają zimą.

Warto więc powstrzymać się od jesiennego porządkowania ogrodu „na zero”. Zeschnięte byliny, kwiatostany i trawy to skarbnica życia. W moim ogrodzie zostawiam zeschnięte jeżówki, rudbekie, rozchodniki, trawy i oczywiście mnóstwo hortensji krzewiastych i bukietowych. Wszystkie resztki dostarczają nasion, są schronieniem dla owadów i chronią glebę przed mrozem. Pozostawione liście i drobne gałęzie w spokojnym zakątku ogrodu stają się z kolei miejscem zimowania jeży i pożytecznych owadów. Mam właśnie w ogrodzie taki zakątek, w którym rosną klony, jesion, wierzba i świerki – pozwalam, by leżały tam gałęzie, opadłe liście – niczego tam nie tnę, nie porządkuję – jest zupełnie jak w lesie.

Zima to również dobry moment na spokojne obserwacje i planowanie. Warto zapisać, jakie rośliny już rosną w ogrodzie, gdzie brakuje osłony przed wiatrem i co warto dosadzić w kolejnych sezonach. Takie notatki pomagają konsekwentnie budować ogród przyjazny naturze. Dzięki takim zimowym planom w ubiegłym roku dosadziłam kilka krzewów jałowca, by osłonić mój dziki zakątek od wiatru.

Rośliny pozostawione w ogrodzie na zimę nie są tylko elementem dekoracyjnym (poniekąd uwielbiam je fotografować). To realna pomoc dla ptaków, owadów i drobnych zwierząt. Czasem najlepsze, co możemy zrobić dla przyrody, to pozwolić jej działać w oparciu o to co jest, niczego nie zabierając i dokładając tylko tego czego jej brak.